تجهیزات ریل
تجهیزات ریل راه آهن :
جهیزات ریل راهآهن مجموعهای از قطعات، اتصالات و تجهیزات جانبی هستند که برای ساخت، بهرهبرداری، ایمنی و نگهداری خطوط ریلی مورد استفاده قرار میگیرند. این تجهیزات نقش مهمی در افزایش ایمنی، دوام و کارایی سیستم حملونقل ریلی دارند.
۱. ریل (Rail)
ریل راهآهن:
ریل اصلیترین بخش خط آهن است که وزن قطار را تحمل کرده و آن را به زمین منتقل میکند. ریلها معمولاً از فولاد کربنی آلیاژی با مقاومت بالا ساخته میشوند تا در برابر سایش، ضربه و فشارهای سنگین دوام کافی داشته باشند.
انواع متداول ریل عبارتاند از:
ریل UIC60
ریل U33
ریل UIC54
ریل معدنی
ریل جرثقیلی
ریل سبک صنعتی
۲. تراورس (Sleeper)
تراورس راهآهن
تراورسها قطعاتی هستند که ریلها روی آنها نصب میشوند و وظیفه حفظ فاصله استاندارد بین دو ریل و انتقال بار به بستر خط را بر عهده دارند.
انواع تراورس:
تراورس چوبی
تراورس بتنی
تراورس فولادی
تراورس کامپوزیتی
مزایای تراورس بتنی شامل عمر بالا، مقاومت مناسب و نیاز کمتر به تعمیرات است.
۳. بالاست
بالاست راهآهن
بالاست از سنگهای شکسته و مقاوم تشکیل میشود و وظایف زیر را بر عهده دارد:
توزیع یکنواخت بار قطار
جلوگیری از جابهجایی تراورسها
زهکشی آب باران
کاهش ارتعاشات و لرزشها
جلوگیری از رشد گیاهان در مسیر
۴. ادوات اتصال ریل
اتصالات ریلی برای تثبیت و یکپارچهسازی اجزای خط آهن به کار میروند.
پیچ و مهره ریل:
برای اتصال صفحات و قطعات مختلف استفاده میشوند و باید مقاومت بالایی در برابر لرزش داشته باشند.
پابند ریل:
پابندها وظیفه نگه داشتن ریل روی تراورس را بر عهده دارند و از حرکت جانبی آن جلوگیری میکنند.
گیره یا کلمپ ریل:
کلمپها باعث تثبیت بهتر ریل و کاهش لرزش و تنشهای ناشی از عبور قطار میشوند.
صفحه زیر ریل (Base Plate)
این صفحات بین ریل و تراورس قرار گرفته و فشار وارده را توزیع میکنند.
وصله ریل (Fish Plate)
وصله ریل:
وصلهها برای اتصال دو قطعه ریل به یکدیگر به کار میروند و معمولاً با پیچ و مهره محکم میشوند.
۵. سوزن و تقاطع ریلی
سوزن راهآهن:
سوزنها امکان تغییر مسیر قطار از یک خط به خط دیگر را فراهم میکنند و از مهمترین تجهیزات بهرهبرداری خطوط ریلی محسوب میشوند.
اجزای اصلی آن عبارتاند از:
تیغه سوزن
ریلهای محافظ
قلب تقاطع
سیستم محرک سوزن
تجهیزات قفلکننده
۶. سیستم علائم و سیگنالینگ
سیستم سیگنالینگ راهآهن
این تجهیزات برای کنترل ترافیک ریلی و جلوگیری از تصادفات استفاده میشوند.
مهمترین بخشها:
چراغهای راهنمایی ریلی
سیستم کنترل خودکار قطار
تجهیزات مخابراتی
حسگرهای تشخیص قطار
تابلوهای هشدار و علائم مسیر
۷. تجهیزات برقرسانی
در خطوط برقی، تجهیزات زیر مورد استفاده قرار میگیرند:
سیمهای بالاسری
دکلهای نگهدارنده
پستهای برق
کلیدها و تجهیزات حفاظتی
سیستم اتصال زمین
این تجهیزات انرژی مورد نیاز قطارهای برقی را تأمین میکنند.
۸. ماشینآلات نگهداری خطوط ریلی
ماشینآلات نگهداری راهآهن
مهمترین ماشینآلات عبارتاند از:
ماشین زیرکوب بالاست
ماشین تنظیم بالاست
دستگاه سنگزنی ریل
ماشین جوشکاری ریل
جرثقیل ریلی
واگنهای تعمیراتی
این تجهیزات باعث افزایش عمر مفید خطوط و کاهش هزینههای نگهداری میشوند.
۹. تجهیزات ایمنی خطوط ریلی
برای حفاظت از مسافران و جلوگیری از حوادث از تجهیزات زیر استفاده میشود:
گیتهای عبور و مرور
موانع و حفاظهای کنار خط
سیستم هشدار عبور قطار
دوربینهای نظارتی
تجهیزات اطفای حریق
تابلوهای هشدار و علائم ایمنی
۱۰. تجهیزات جوشکاری و اتصال ریل
اتصال مناسب ریلها تأثیر زیادی بر کیفیت حرکت قطار دارد.
روشهای متداول عبارتاند از:
جوش ترمیت
جوش الکتریکی
اتصالات پیچ و مهرهای
ریلهای پیوسته بدون درز (CWR)
ریلهای بدون درز موجب کاهش صدا، افزایش راحتی حرکت و کاهش هزینههای نگهداری میشوند.
۱۱. تجهیزات اندازهگیری و بازرسی
این تجهیزات برای کنترل سلامت خطوط استفاده میشوند:
دستگاه اندازهگیری هندسه خط
تجهیزات تست ترک و عیبیابی ریل
سیستمهای لیزری اندازهگیری
پهپادهای بازرسی مسیر
حسگرهای هوشمند پایش ارتعاش و دما
مهمترین تجهیزات ریل راهآهن در یک نگاه:
ریل فولادی
تراورس
بالاست
وصله و پیچ و مهره
کلمپ و پابند
صفحه زیر ریل
سوزن و تقاطع
سیستم سیگنالینگ
تجهیزات برقرسانی
ماشینآلات تعمیر و نگهداری
تجهیزات ایمنی
تجهیزات جوشکاری
سامانههای بازرسی و پایش
